bitterzoet

Opvallende stervormige paarse bloemetjes… met de prachtige naam ‘bitterzoet’.

DSC_0210

waarneming 16 juli 2016 (foto: © Marlies de Vet)

Planten en hun naam
Deze ‘klimmende nachtschade’ uit de nachtschade-familie dankt zijn naam aan de smaak:

[…] omdat, wanneer men op jonge stengels kauwde, men eerst een bittere smaak in de mond kreeg, die daarna overging in een zoete. Deze zoetachtige smaak ontstaat omdat de plant een bittere glycoalcaloïde bevat dat onder inwerking van het speeksel in een suiker gesplitst wordt. (bron: Etymologiebank.nl)

Bitter-soete oft Soetbittercruydt
De botanische naam Solanum dulcamara is een samenstelling van solanum (afgeleid van het Latijnse solari: troosten, verlichten) en dulcamara: dulcis (zoet) en amara (bitter). Zoetbitter dus, in plaats van bitterzoet (amara dulcis). De tegenstelling in de naam is op verschillende manieren te duiden; aan de ene kant als hoe-langer-hoe-liever (bitterzoet) maar anderzijds kunnen de felgekleurde giftige bessen ook leiden tot bitter leed (zoetbitter).

DSC_0383

waarneming 16 juli 2016 (foto: © Marlies de Vet)

Wist je dat…
…bitterzoet vroeger ook werd gebruikt in ‘kruidwissen’? Een kruidwis is een boeket van bloemen en kruiden waarmee men onheil, duivelse krachten en natuurbedreigingen trachtte af te weren. (bron: Planten en hun legenden)

sint-janslot

Tussen het groen vallen deze kleurige zomereikblaadjes in het oog… is dit ‘Sint-Janslot’?

waarneming 17 juli 2016 (foto: © Marlies de Vet)

waarneming 17 juli 2016 (foto: © Marlies de Vet)

Een eik is een bron van insectenleven. De meeste soorten, vooral vlinderrupsen en keverlarven, voeden zich met jong eikenblad dat rijk is aan eiwitten.

De eik probeert z’n belagers af te weren door chemische afweerstoffen zoals tannine (looizuur) te maken. De concentraties in het blad stijgen in de loop van het groeiseizoen.

Looizuur is schadelijk voor rupsen. Voor hen is het daarom van belang om volgroeid te zijn voordat de concentraties looizuur te hoog zijn.

Nieuwe uitlopers
Meestal kan een boom zich goed herstellen van vraatschade door een tweede groeischeut. Rond midzomer vormt de eik nieuwe loten (loot = jonge boomtak), ook wel ‘Sint-Janslot’ genoemd naar de naamdag van Sint-Jan (zie Sint-Janskruid). De jonge scheuten zijn te herkennen aan de geelrode tinten.

Waterlot
Waterlot is scheutgroei aan de stam als reactie op veranderingen in de groei (water, licht) of na snoei of beschadigingen. De boom probeert hiermee het bladoppervlakte te herstellen of te profiteren van het vele licht dat hij plots krijgt.