zwarte specht

Een zwarte specht hoor je eerder dan dat je ‘m ziet, maar soms heb je geluk… toevallig gespot, in de top van een dode boom.

zwarte specht
De zwarte specht heeft een zwart verenkleed en een rode achterkruin (vrouw) of volledig rode kruin (man ). Het is een schuwe bosvogel die gevoelig is voor verstoring. De zwarte specht heeft een voorkeur voor rustige, grote en redelijk oude bossen (zowel loof- als naaldbos).

Beschermde vogelsoort
De zwarte specht is een beschermde inheemse diersoort op grond van de Europese Vogelrichtlijn en de Wet natuurbescherming. Voor deze soort zijn in Nederland enkele Natura 2000-gebieden aangewezen als broedvogel. De Staat van Instandhouding van de zwarte specht als broedvogel in Nederland is ‘matig ongunstig‘. De belangrijkste bedreigingen zijn verstoring van de nestplaats, een hoge recreatiedruk, vernietiging van de nestboom omwille van veiligheid en een louter op houtproductie gericht bosbeheer met weinig staand dood hout (bron: Ecopedia.be).

Sporen van de zwarte specht
De zwarte specht hakt ieder jaar een nieuw nest uit, meestal in een oude beuk. De vorm van de uitgehakte boomholte is staand ovaal (door boomgroei kan de vorm rond worden). Oude spechtenholen worden hergebruikt door bosuilen, boommarters en vele andere soorten dieren.

Op zoek naar mieren en insectenlarven pikt en hakt de specht in de stam van (aangetaste) loof- of naaldbomen. De larven trekt de specht met zijn lange, van weerhaakjes voorziene, tong naar buiten. Als hij er niet bij kan dan hakt hij een trechtervormig gat rond de vraatgang van de larve. Om bij boombewonende mieren te kunnen komen, worden stukken schors afgehakt.

De bast van een levende boom kan door een specht aangepikt worden om het uitstromende boomsap op te likken. Deze haksporen hebben de vorm van verticaal ruitvormige gaatjes, soms in een kring rond de stam.

De eigenschappen van een spechtenkop

CT-scan van een spechtenkop

CT-scan van een spechtenkop © www.kennislink.nl

Dat een specht geen hoofdpijn krijgt heeft hij te danken aan vier mechanismen die zijn hersenen beschermen. De snavel is sterk maar elastisch en absorbeert een deel van de schok. Tussen de bovenkaak en de schedel zit een sponsachtig weefsel dat als een schokdemper werkt. Een elastische tongbeen omcirkelt de schedel en leidt zo een deel van de klap vanaf de snavel om de schedel heen. Wat er dan nog van de schok over is wordt gedempt door hersenvocht tussen de schedel en de hersenen (bron: kennislink).

Meer lezen:
Why Do Woodpeckers Resist Head Impact Injury: A Biomechanical Investigation

meriansborstel

Je zou het misschien niet zeggen, maar dit is een rups, een harige rups die zich heeft opgerold.

waarneming 1 oktober © marlies de vet

waarneming 1 oktober 2016 © Marlies de Vet

De meriansborstel is een algemeen voorkomende nachtvlinder. Dat de rups vaker wordt gezien dan de vlinder heeft ongetwijfeld te maken met zijn kleurrijke verschijningsvorm: opvallend groen, gele haarborstels, rode ‘staart’…

12152023

Meriansborstel (foto: Waarneming.nl / © Doriene de Jong)

Het verhaal achter de naam
De borstels van deze roodstaartrups verklaren een deel van de naam. Het andere deel verwijst naar de achternaam van onderzoekster en kunstenares Maria Sybille Merian (1647-1717). Merian onderzocht en schilderde de verschillende ontwikkelingsstadia van insecten.

Tot in de achttiende eeuw zag men Merians werken voornamelijk als een waardevolle bijdrage aan de entomologie. De Zweedse natuuronderzoeker Carl von Linné (Carolus Linnaeus) maakte bij het opstellen van zijn taxonomische systeem gebruik van haar afbeeldingen. Er werden zes planten, negen vlinders en twee kevers naar haar genoemd. (Bron: Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland)

Meer informatie over ‘the Mother of Entomology’

Afbeelding uit deel drie van Merian's Rupsenboek (1717) / Vlindernet.nl

Afbeelding uit deel drie van Merian’s Rupsenboek (1717) / Vlindernet.nl